Uit het schrijversleven van...Geert De Kockere

Terug naar lijst
 

Geheimtaal

Wat hebben we toch met lezen? Wat hebben we toch zo dwingend met lezen? Ik kan geen school binnenstappen of er loopt een actie rond lezen. Er gaat geen boekenweek voorbij of er vallen grote woorden over leesbevordering. Maar waarom? Waarom moeten we met z'n allen zo nodig gaan lezen? Kijk, als kind heb ik nauwelijks een boek aangeraakt. Ook als volwassene lees ik ternauwernood. Ja, zoals ik het zeg: alleen als het echt nodig is. Beroepshalve. Maar voor het plezier? Niet echt, nee. En toch is m'n leven er één van woorden. Geschreven woorden zelfs. Ik doe haast niets anders dan met letters, woorden en gedachten spelen. En ze opschrijven. En ik doe het verdomd graag. Maar lezen?
 

Laten we eens ophouden met het vervloeken en verduivelen van kinderen die niet graag lezen. Of het gewoon niet doen. Ik kom ze regelmatig tegen: brave ouders die me aanklampen en me met meelijwekkende ogen vertellen dat hun kind niet graag leest. En wat ze daar toch moeten aan doen? Ze zijn wanhopig. En omdat ik een schrijver ben en woorden m'n deel zijn, hopen ze raad van me te krijgen. Ze hopen dat ik een mirakel voor hen volbreng. Of hen op z'n minst een mirakeloplossing aanreik. Want hun kind moet toch worden gered! Ach. Ach...
 

Laten we even stilstaan bij dat lezen. Wat is dat eigenlijk? Als je het mij vraagt, is dat in wezen niets anders dan het ontcijferen van iemands gedachten. De woorden die we lezen en schrijven, maken deel uit van een soort geheimschrift waarmee we onze gedachten uitdrukken. En omdat we voor elkaar zo weinig geheimen hebben, delen we gul de sleutel van die geheimtaal uit. Meer zelfs: we worden van kindsbeen af verplicht om die geheimtaal in groep te leren. Zo goed mogelijk. Elke fout wordt met de rode roede afgestraft. Naarmate we die geheimtaal kennen, worden we ook verplicht om ze te gebruiken. Lezen moeten we! Moeten we, moeten moeten! En lezen zullen we!
 

Maar waarom? Wat is er in hemelsnaam zo boeiend aan het zitten ontcijferen van geheimtaal? Een geheimtaal die bovendien zo primitief is? Hoeveel keer sloeg u zichzelf al niet voor het hoofd en zocht u naar de juiste woorden om uw gedachten te verpakken? Maar u vond ze niet. Hoe vaak heeft u al niet gezegd (of ten minste gedacht): hoe zou ik het zeggen? Hoe dikwijls al niet had u het gevoel dat u niet gezegd kreeg wat u wilde zeggen? En hoeveel misverstanden, ruzies, wie weet oorlogen, ontstonden al niet doordat iemand niet de juiste woorden vond of iemand anders die woorden verkeerd begreep? Juist. Ja. Onze taal is primitief. Zelfs diegenen die ze het best beheersen, stellen het dagelijks vast. Zou het niet veel boeiender zijn, mochten we onze gedachten van elkaar kunnen denken? Of voelen? In plaats van ze eerst in een primitieve geheimtaal te moeten omzetten? Een geheimtaal die nooit toereikend zal zijn om voor het volle pond uit te drukken wat we eigenlijk willen zeggen. En wij maar reclame maken voor die geheimtaal. Lezen moeten we doen! Moeten, moeten! Met z'n allen ontoereikend zitten te zijn... Beeldtaal kan minstens even sterk en krachtig zijn. Muziek kan gedachten vaak beter 'verwoorden' dan woorden. Waarom hoor ik dan nergens iets over een actie luisterbevordering?
 

Nog niet overtuigd? Nog één keer wil ik het proberen. Wat is er zo verrijkend aan het zitten lezen van lettertjes als er niets uit die lettertjes komt? Ik bedoel: als de gedachten die die lettertjes vertegen-woord-igen niets zeggen? Als het met andere woorden een hoop flauwekul is, die eigenlijk beter helemaal niet was gedacht, laat staan opgeschreven? En hoeveel boeken verkeren niet in die twijfelachtige staat? Heel veel, als u het mij vraagt. En maar lezen, lezen, lezen... Zo'n boeken lezen is met de wagen rondjes rond de kerktoren rijden. En geloof mij: in Vlaanderen hebben we er veel. Heel veel. Kerktorens, bedoel ik. Dat leidt nergens heen. Na een paar rondjes heb je het wel gezien. Gaat u uw kinderen verplichten om te blijven rondjes rijden? Of om sowieso rondjes rond die kerktoren te rijden? Waarom ze dan wel zo krampachtig verplichten om toch maar te lezen? Het gaat er niet om dat we lezen, maar wat we lezen, bekijken, beluisteren,... De boeken die je verre reizen laten maken en je telkens weer iets nieuws laten zien, zijn echter zeldzaam. Het lezen, het ontcijferen van geheimtaal is op zich niet verheffend. Het opnemen van boeiende gedachten, daar moeten we naar streven. Daar moeten we een school voor oprichten. En dat zal een school zijn met muziek, met beelden, met dans, met mimiek,... En natuurlijk ook met woorden!

Geert De Kockere.
 

.
.