Geert-Jan Roebers over...‘Palmen op de Noordpool’ van Marc ter Horst

Terug naar lijst
 

Palmen op de Noordpool

Titel: Palmen op de Noordpool
Auteur: Marc ter Horst
Uitgeverij: Gottmer, 2018
ISBN: 978 90 257 6817 1
Illustraties: Wendy Panders

Terug naar lijst

Palmen op de Noordpool

Ga er maar aanstaan: een leesbaar boek maken over klimaatverandering. En dan ook nog eens voor kinderen. Marc ter Horst durfde het aan en hij slaagde met vlag en wimpel of meer.

‘Palmen op de Noordpool’ begint letterlijk bij het begin: met het ontstaan van de aarde. Onvermijdelijk daarbij zijn de grote getallen. Marc gaat ze niet uit de weg maar laat de miljarden jaren vervolgens ook leven: ‘Dat is 100 keer zo oud als het Himalayagebergte. (…) En ongeveer 100 miljoen keer zo oud als jouw ouders. Dát is pas oud.’

Klimaatverandering is en blijft een moeilijk onderwerp. Zelfs in Marcs klare taal is ‘Palmen op de Noordpool’ een boek voor doorzetters. Dat zegt hij zelf al op de eerste bladzij: ‘Maar als je het even niet begrijpt, is dat echt niet zo’n probleem. Als je even doorzet begrijp je het weer wel.’ Het is geen bladerboek maar een boek dat je van het begin tot het eind moet lezen. Dat lukt niet in één adem, maar dat hoeft ook niet. Het hele boek bestaat uit behapbare brokken van twee pagina’s dus er is genoeg ruimte voor een tussenstop om je hersens even op adem te laten komen.

Het eerste deel is het zwaarst. Hierin staan weliswaar spannende onderwerpen, zoals mammoeten en dino’s, maar de informatiedichtheid is groot met geschiedenis, scheikunde, natuurkunde en geologie. Kost voor middelbarescholieren zou je denken, maar niet als Marc het beschrijft. Eenvoudig fietst hij de fotosynthese erin door te stellen dat sommige bacteriën CO2 in stukjes breken, van de koolstof (C) hun piepkleine lichaam maken en de zuurstof (O2) laten gaan. Hij belicht alle kanten van klimaatverandering, ook feiten die maar weinig grote mensen weten. Bijvoorbeeld over ‘kleurloos koraal’: de meeste mensen vinden twee graden verhoging acceptabel, de meeste koraaldiertjes denken daar anders over...

Een briljante vondst is de vertelvorm van het laatste hoofdstuk. Het begint met een afscheidsbrief aan de fossiele brandstof: ‘Lieve steenkool, aardgas en aardolie, (…)’ waarin Marc de fossiele brandstoffen bedankt: ‘Zonder jullie had ik dit boek niet kunnen schrijven.’ om vervolgens afscheid van ze te nemen. Daarna komen brieven waarin nieuwe kandidaten zichzelf aanprijzen, maar waarbij je bij elke tussen de regels ook de tegens kunt lezen.

Ondanks de zwaarte van het onderwerp blijft ‘Palmen op de Noordpool’ licht van toon, met zelfs een gepaste dosis humor. De doorlezertjes worden aan het eind van het kloeke boek beloond met een hoopgevende slotzin en uitnodiging: ‘De grote klimaatveranderingverandering is allang begonnen. Doe je ook mee?’ Met daarna nog als toegift twee pagina’s Klimaatbingo. Die maakt het boek ‘extra lang houdbaar’ zegt een grappige gekko van Wendy Panders, die ik tot nu zeer ten onrechte nog niet genoemd heb. Want de helderheid en luchtigheid van het boek is ook aan haar vormgeving en illustraties te danken. Wendy weet zelfs van een grafiek een plaatje te maken.

Na het lezen van ‘Palmen op de Noordpool’ snap je eindelijk hoe het echt zit met klimaatverandering. Misschien wel zo goed, dat je het kunt uitleggen. Ook aan de grote mensen.

Geert-Jan Roebers.

.
.